මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය

වර්තමාන සමාජය තුළ අපගේ ජීවිතයේ අත්‍යවශ්‍ය අංගයක් බවට මාධ්‍ය පත්ව ඇත. රූපවාහිනිය, ගුවන්විදුලිය, පුවත්පත්, අන්තර්ජාලය, ෆේස්බුක්, වට්ස්ඇප්, යූටියුබ් වැනි සමාජ මාධ්‍ය මඟින් දිනපතා විශාල තොරතුරු ප්‍රමාණයක් ලබා අප වෙත ලැබේ. මෙම තොරතුරු නිවැරදිව අවබෝධ කරගනිමින් ඒවා විමර්ශනාත්මකව භාවිත කිරීමේ හැකියාව “මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය” ලෙස හැඳින්වේ. සරලව පැවසුවහොත් මාධ්‍ය මඟින් ලබා දෙන පණිවිඩ තේරුම් ගැනීම, ඒවායේ සත්‍ය අසත්‍යභාවය හඳුනා ගැනීම සහ නිවැරදිව භාවිත කිරීමේ හැකියාව මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවයයි. අද සමාජයට මෙම හැකියාව ඉතා වැදගත් අංගයක් වී ඇත.එයට හේතුව වන්නේ ව්‍යාජ පුවත්, අසත්‍ය ප්‍රචාර සහ අන්තර්ජාල වංචා වැඩි වීම නිසාවෙනි.උදාහරණයක් ලෙස, සමාජ මාධ්‍යයන්හී පළවන සෑම පුවතක්ම සත්‍ය වන්නේ නැත. ඇතැම් පුද්ගලයින් ජනතාව මුලා කිරීමට ව්‍යාජ පුවත් නිර්මාණය කරයි. එවැනි අවස්ථාවලදී මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය ඇති පුද්ගලයෙකු එම පුවත විශ්වාස කිරීමට පෙර එහි මූලාශ්‍රය පරීක්ෂා කරයි. වෙනත් විශ්වාසදායක මාධ්‍ය හරහාද එම තොරතුර පිළිබඳව සොයා බලයි. මේ හේතුවෙන් ඔහු හෝ ඇය වැරදි තොරතුරු වලට මුලාවීමට තිබෙන ඉඩකඩ ඇසිරී යයි.

අද තරුණ පරපුර වැඩි වශයෙන් සමාජ මාධ්‍ය භාවිත කිරීම හේතුවෙන් මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය ඔවුන්ට විශේෂයෙන් වැදගත් වේ. ඇතැම් විට අන්තර්ජාලයේ දක්නට ලැබෙන සියලු දේ සත්‍ය යැයි සිතා කටයුතු කිරීම නිසා ගැටලු ඇතිවිය හැකිය. විශේෂයෙන් සයිබර් හිරිහැර, අන්තර්ජාල වංචා සහ අසභ්‍ය අන්තර්ගත වලින් ආරක්ෂා වීමට මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය උපකාරී වේ.

එමෙන්ම මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය පුද්ගලයාගේ විචාරශීලී චින්තනය ද වර්ධනය කරයි. පුද්ගලයෙකු කිසියම් පණිවිඩයක් අන්ධ ලෙස පිළිගැනීම වෙනුවට, “මෙය කවුරුන් නිර්මාණය කළේද?”, “මෙහි අරමුණ කුමක්ද?”, “මෙය සත්‍යද?” යන ප්‍රශ්න විමසීමට පුරුදු වේ. මෙය සමාජයේ බුද්ධිමත් සහ වගකීම් සහිත පුරවැසියන් බිහිකිරීමට ද උපකාරී වේ.

පාසල් හා විශ්වවිද්‍යාල මට්ටමින් මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය පිළිබඳ දැනුවත් කිරීම ඉතාමත් වැදගත වේ. ගුරුවරුන් සහ දෙමාපියන් දරුවන්ට නිවැරදි මාධ්‍ය භාවිතය පිළිබඳ මඟපෙන්වීම ලබා දිය යුතුය. එවිට ඔවුන්ට තොරතුරු නිවැරදිව තේරුම් ගෙන, වගකීමෙන් යුතුව මාධ්‍ය භාවිත කිරීමට හැකි වේ.

අවසාන වශයෙන්, මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය යනු නූතන සමාජයේ අත්‍යවශ්‍ය ජීවන කුසලතාවයකි. තොරතුරු පිරුණු ලෝකයක සත්‍යය සහ අසත්‍යය වෙන්කර හඳුනා ගැනීමට එය පුද්ගලයාට උපකාරී වේ. එබැවින්, සෑම පුද්ගලයෙකුම මාධ්‍ය සාක්ෂරතාවය වර්ධනය කර ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.

H.K.S.නවෝදා හඳරාගම

Stop World War

 

Throughout history, wars have shaped the destiny of nations, but they have also brought unimaginable suffering to humanity. From the devastation of the World War I to the catastrophic destruction of the World War II, the world has repeatedly witnessed the tragic consequences of global conflict. Today, as tensions continue to arise in different parts of the world, the idea of another world war is not just a distant fear but a serious concern. Preventing such a catastrophe has become one of humanity’s most urgent responsibilities.

War destroys far more than cities and infrastructure. It shatters families, cultures, and generations. Millions of innocent civilians become victims of violence, displacement, and poverty. The world saw this clearly when the atomic bombs were dropped on Hiroshima and Nagasaki in 1945, events that remain painful reminders of the destructive power humans possess. In a modern world armed with even more advanced technology and nuclear weapons, another global war could lead to consequences far worse than anything experienced before.

One of the most important tools for preventing global conflict is diplomacy. International organizations such as the United Nations were created specifically to promote dialogue, cooperation, and peaceful conflict resolution between countries. Through negotiation, mediation, and international law, nations have the ability to resolve disputes without resorting to violence.

Education and communication also play a crucial role in maintaining peace. When people understand different cultures, beliefs, and perspectives, it becomes easier to replace hatred with empathy. Media, education systems, and social communication platforms have the power to promote peace narratives instead of conflict-driven messages. In a world connected by technology, spreading awareness about peace and cooperation is more possible than ever.

Another important step toward preventing world war is reducing the arms race. Countries spend enormous amounts of money on military expansion and weapons development. If even a fraction of these resources were invested in healthcare, education, environmental protection, and poverty reduction, the world could become far more stable and prosperous. Peace is not only the absence of war; it is the presence of justice, equality, and opportunity.

Young people in particular have a powerful role in shaping a peaceful future. Through activism, education, and global collaboration, the younger generation can challenge war narratives and promote understanding across borders. When youth demand peace from leaders and governments, they help create a global culture that values cooperation over conflict.

Stopping a world war is not solely the responsibility of governments or international organizations. It is a collective responsibility shared by individuals, communities, and nations. By choosing dialogue instead of violence, understanding instead of hatred, and cooperation instead of competition, humanity can prevent another devastating global conflict.

The world has already paid a heavy price for war. The lessons of history remind us that peace is not automatic; it must be protected and actively built every day. Only through unity, compassion, and responsible leadership can humanity ensure that future generations inherit a world defined not by war, but by peace.

Navoda Handaragama

 

Education is one of the most powerful tools a person can have. It shapes the way we think, helps us understand the world, and gives us the skills needed to build a better future. The value of education goes far beyond textbooks and classrooms—it influences personal growth, career opportunities, and the progress of society as a whole.

First, education develops knowledge and critical thinking. When people learn subjects such as mathematics, science, literature, and history, they also learn how to analyze information, solve problems, and make informed decisions. Education teaches individuals not just what to think, but how to think. This ability is essential in everyday life, from managing finances to understanding social issues.

Second, education opens doors to better career opportunities. In today’s competitive world, many jobs require specialized skills and qualifications. A good education increases the chances of finding stable employment and earning a higher income. It also builds confidence, communication skills, and adaptability—qualities that employers value highly.

Moreover, education plays a key role in building strong communities and nations. Educated citizens are more likely to participate in civic activities, respect diversity, and contribute positively to society. Education promotes equality by giving people from different backgrounds the chance to improve their lives.

Education is not just about earning a degree; it is about gaining the knowledge, skills, and values needed to lead a meaningful life. By investing in education, individuals and societies invest in a brighter, more prosperous future.

H.K.S.N.Handaragama

ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් දිනය- International braille day

සෑම වසරකම ජනවාරි මස හතරවන දින ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් දිනය සමරනු ලැබේ.2018 වර්ෂයේ නොවැම්බර් මාසයේදී මුල් මුල්වරට බ්‍රේල් දිනය ප්‍රකාශයට පත්කොට ඇත. බ්‍රේල් ක්‍රමය සොයාගත් ලුවි බ්‍රේල් ගේ උපන්දිනේ යෙදී තිබෙන හෙයින් ජනවාරි හතර බ්‍රේල් දිනය නමින් නම් කරන ලදී. වර්ෂ 1809 දී උපත ලද ලුවි බ්‍රේල් උපතින්ම දෘශ්‍යාබාධිත පුද්ගලයෙකු නොවේ.නමුත් ඔහුට වයස අවුරුදු තුනේදී පමණ සිදුවූ අනතුරකින් එක් ඇසක් අන්ධභාවයට පත්විය.පසුකාලීනව සිම්පතටික් ඔප්තැල්මියා නම් රෝගී තත්ත්වය හේතුවෙන් ඔහුගේ අනිත් ඇසද අන්ධභාවයට පත්විය. හෙතෙම වයසින් වැඩෙත්ම අන්ධ දරුවන් උදෙසා අධ්‍යාපනය ලබා දෙන පාසලකට ඇතුළත් කරන ලදී.එම පාසලේදී කැපී පෙනෙන දක්ෂතා දැක්වීමට පුංචි ලූවී බ්‍රේල් සමත් විය.පසුකාලීනව ඔහු සිදුකළ සොයා ගැනීමක ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන් බ්‍රේල් ක්‍රමය නමින් දෘශ්‍යාබාධිතයන්ට ලිවීමට සහ කියවීමට හැකි සංඥා පද්ධතියක් ලෝකයට දායාද විය.

බ්‍රේල් ක්‍රමය යනු

දෘශ්‍යාබාධිත පුද්ගලයින් හට පහසුවෙන් ස්පර්ශ කොට හඳුනාගත හැකි ලෙස කඩදාසියකින් ඉහළට සහ පහළට එබී ගිය තිත් පද්ධතියක් ආශ්‍රයෙන් නිර්මාණය වී ඇති අතින් ස්පර්ශ කරමින් ලිවීම සහ කියවීම සිදුකළ හැකි කේත පද්ධතියකි. මෙම ක්‍රමයේදී  තම දබර ඇඟිල්ල වමේ සිට දකුණට යවමින් ලිවීම සහ කියවීම සිදුකරනු ලැබේ.බ්‍රේල් ක්‍රමය යනු කේත පද්ධතියකි. ලොව පවත්නා එක් එක් භාෂාවන්හී අකුරු සහ ඉලක්කම් නියෝජනය වන පරිදි බ්‍රේල් ක්‍රමය නිර්මාණය කොට ඇත.මෙම වැදගත් සොයා ගැනීම කළ පුද්ගලයා සිහිපත් කිරීම සඳහා ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් දිනය නමින් දිනයක් හඳුන්වා දී ඇත.

බ්‍රේල් ක්‍රමයෙහි ප්‍රභවය

අතීතයේ සිටම බ්‍රේල් ක්‍රමය ආශ්‍රිත විවිධ අත්හදා බැලීම් සිදුකර ඇත.19 වන සියවසේ මුල් භාගයේදී බ්‍රේල් ක්‍රමයට සමාන කියවීමේ සහ ලිවීමේ ක්‍රමයක් සාර්ථක විය.එම ක්‍රමය ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබූයේ හමුදා සෙබළුන් විසිනි.ප්‍රංශයේ නැපෝලියන් අධිරාජයාට සේවය කරමින් සිටි චාල්ස් බාබියර් නමැත්තා විසින් එම ක්‍රමය සොයා ගන්නා ලදී.එය රාත්‍රී ලිවීමේ ක්‍රමය ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. එම ක්‍රමයේ උපයෝගී කර ගනිමින් රාත්‍රියේදී සෙබළුන්ට සතුරාට නොපෙනෙන ආකාරයට සන්නිවේදනය කිරීමට හැකියාව ලැබිණි.එය තිත් දොළහකින් සමන්විත ක්‍රමයකි.දිනක් පුංචි ලුවි බ්‍රේල් ඉගෙනුම ලබන පාසලට චාල්ස් බාබියර් නම් හමුදාප්‍රධානියා සංචාරයක නිරත වීම උදෙසාා පැමිණියේය.එහිදී හමුදා සෙබළුන් භාවිත කළ තිත් දොළහෙහි ක්‍රමය මෙම පාසලේ දරු දැරියන්ටද හඳුන්වා දීමට හෙතෙම කටයුතු කළේය.එතැන් පටන් දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාව ප්‍රජාවගේ ලිවීම සහ කියවීම සඳහා මෙම ක්‍රමය භාවිතයට ගැනිණි.නමුත් පුංචි ලුවි බ්‍රේල් තම දක්ෂතාවයන් උපයෝගී කර ගනිමින් තිත් දොළහ වෙනුවට තිත් හයක ලිවීමේ සහ කියවීමේ ක්‍රමයක් සොයා ගන්නා ලදී.මෙම සොයා ගැනීම සිදුකරන විට පුංචි ලුවි බ්‍රේල්ගේ වයස අවුරුදු පහළොවක් පමණ විය. සංකීර්ණ තිත් දොළහේ ක්‍රමය වෙනුවට වඩාත් සරල සහ පහසු තිත් හයේ ක්‍රමයක් තම ප්‍රජාව වෙත හඳුන්වාදීමට පුංචි ලුවි බ්‍රේල් කටයුතු කරන ලදී.එතැන් පටන් මේ දක්වා විවිධ වූ පරිවර්තනයන්ට ලක් වෙමින්, විවිධ වූ භාෂාවන්ට පරිවර්තනය වෙමින් බ්‍රේල් ක්‍රමය කෘෂ්‍යාබාධිත ප්‍රජාවන්ට සවියක් වෙමින් පවතී.

ජාත්‍යන්තර බ්‍රේල් දිනයෙහි වැදගත්කම.

බ්‍රේල් ක්‍රමයෙහි නිර්මාතෘවරයා වන ලුවි බ්‍රේල්ට ගෞරව කිරීම.

දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාවගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කතිකාවතක් සමාජයෙහි ඇති කිරීම.

දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාවගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්‍ෂාකිරීම.

දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාව මුහුණ දී ඇති ගැටලු පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම සහ ඒවාට පිළිතුරු ලබාදීම.

දෘශ්‍යාබාධිත ප්‍රජාව කෙරෙහි රජයෙහි අවධානය යොමු කිරීමට වඩාත් දිරිමත් කිරීම.

දෘශ්‍යාබාධිත පුද්ගලයින් සඳහා සමාජය තුළින් උසස් තත්ත්වයක් සහ ගෞරවාන්විත භාවයක් නිර්මාණය කිරීම.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා.හඳරාගම.

ෆෝබියා/ භීතිකාවක් යනු

 

ෆෝබියා/ භීතිකාවක් යනු 

යම් අවස්ථාවක් වස්තුවක් සිද්ධියක් හෝ පුද්ගලයෙක් කෙරෙහි ඇතිවන්නා වූ අහේතුක අසාමාන්‍ය අතාර්කික අධික බිය වේ. ෆෝබියා යන වචනය මේක භාෂාවේ Phobic-Phobe යන වචනයන්ගෙන් බිඳී පැමිණෙන්නකි.මෙම රෝගී තත්ත්වය කාංසාව ආශ්‍රිත අක්‍රමිකතා ගණයට අයත් වේ.  බාහිරින් බලන පුද්ගලයකුට භීතිකාවන් යනු විකාරරූපී දෙයක් වුවද එමගින් ඉන් පෙලෙන්නන් හට මහත් පීඩාවන් ගෙනදෙයි. කූඹින්ට ඇති බිය නිසාවෙන් පසුගිය දිනෙක ඉන්දියානු කාන්තාවක් සියදිවි නසා ගැනීමේ සිදුවීම එයට හොඳම නිදසුනකි. රැකියාව, පවුල් ජීවිතය, අධ්‍යාපන කටයුතු ඇතුළු සමස්ත සමාජයීය ජීවිතයටම බලපෑම් එල්ල කිරීමට හීතිකා තත්ත්වයන් සමත් වේ.

භීතිකා ඇතිවීමට බලපාන සාධක

 ප්‍රධාන වශයෙන් භීතිකා ඇතිවීමට ජානමය  සාධක සහ ජීවිත අත්දැකීම්,  මොළයේ ක්‍රියාකාරීත්වය, තොරතුරු වල බලපෑම ආදිය හේතු වේ.

රෝග ලක්ෂණ

මෙම රෝගී තත්ත්වයෙහි රෝග ලක්ෂණ වශයෙන්  ඔක්කාරය, උමතු හැඟීම, අධික ලෙස දහඩිය දැමීම, උදරයේ වේදනාව, ශරීරය සහ කටහඬ වෙව්ලීම, ස්වසන අපහසුතා,වේගවත් හෘද ස්පන්දනය, මගහැර යාම ආදිය දැක්විය හැකිය. මීට අමතරව බිය උපදවන දේ පිළිබඳව නිතර නිතර මෙනෙහි කිරීම, අදාළ වස්තුව,සිදුවීම හෝ පුද්ගලයා හේතුවෙන් තමා මිය යනු ඇතැයි බියෙන් පසුවීම, තම පාලනය තමාගෙන් ගිලිහී යාම, අදාළ  භීතිකාවට හේතුවන වස්තුව හෝ ස්ථානය මගහැරීමට උත්සාහ දැරීම ආදිය ද භීතිකාවන්හි රෝග ලක්ෂණ ලෙස දැක්විය හැකිය.

 ප්‍රධාන ෆෝබීයා/භීතිකා වර්ග.

ෆෝබියා වර්ගීකරණය යටතට ගැනෙන විවිධ වර්ගීකරණයන් ලෝකයෙහිවතී පවතියි. ඒ අතුරින් එක් වර්ගීකරණයක් පහත දැක්වේ.

1. Agraphobia සෙනඟ පිරුණු ස්ථානයන්හී ගැවසීමට ඇති බිය. මෙහිදී තමන් පෙළෙන ෆෝබියා තත්ත්වයන්ට උදව් ලබා ගැනීමට අපහසු ස්ථානයන්හි ගැවසීමට රෝගියා බියෙන් පසුවේ.

2.Social phobia  සමාජමය හෝ පොදු තත්ත්වයන්ට ඇති බිය.මෙවැනි ෆෝබියාවන්හිදී සමාජයෙහි ගැරහීමට අවමානයට ප්‍රතික්ෂේප වීමට ලක්වෙතැයි රෝගියා බියෙන් පසුවේ. නිදසුනක් වශයෙන් විශාල පිරිසක් ගැවසෙන ස්ථානවලට යාමට ඇති භීතිකාව දැක්විය හැකිය.

3. Specific phobia විශේෂිත වූ තත්ත්වයකට හෝ සිදුවීමකට දක්වන බිය.සතුන්,ස්වභාවික පරිසරය, රුධිරය, තුවාල, ගුවන් යානාවන්හි ගමන් කිරීම වැනි විශේෂිත තත්ත්වයන් කෙරෙහි ඇතිවන භීතිකාවන් මේ යටතට ගැනෙයි.

ඉහත භීතිකාවන් වර්ග යටතට ගැනෙන භීතිකාවන් රාශියකි.

1. Trypanophobia ඉඳිකටු වැනි වූ උපකරණයන්ට ඇති බිය මේ නමින් හැඳින්වේ.තියුණු උලක් සහිත උපකරණයන්ගෙන් තමන්ට හානි වේ යැයි මෙම භීතිකාව සහිත පුද්ගලයින් නිරන්තර බියෙන් පසුවෙති. වේදනාවට අධික සංවේදී වීම, කුඩා කාලයෙහි අමිහිරි අත්දැකීම් වලට මුහුණ දීම ආදිය Trypanophobia තත්වයට හේතු විය හැකිය. ඉදිකටු,සිරින්ජර වැනි ඇනෙන සුළු උපකරණ සහිත පරිසරයන්හි රැකියාවෙහි යෙදීම ජීවත්වීම මෙවැනි පුද්ගලයින්ට දැඩි පීඩාවක් ගෙන දෙන්නකි.

2.Philophobia

ආදරය කිරීමට ඇති භීතිකාව මේ නමින් හැඳින්වේ. සමීප සබඳතා ආරම්භ කිරීමට සහ පවත්වාගෙන යාමට බිය වීම,අහේතුකව වත්මන් සහකරු අහිමිවෙතැයි බිය වීම, සබඳතාවයෙහි අනාරක්ෂිත භාවය පිළිබඳව ඇති වන බිය ආදිය Philophobia තත්ත්වයට අදාල වේ. ළමා කාලයෙහි ආදරය සහ පිළිගැනීම අහිමිවීම, කම්පන සහගත අත්දැකීම්, දික්කසාද වීම, අපයෝජනයන්ට ලක්වීම ආදිය මෙම භීතිකා තත්ත්වයට හේතුවිය හැකිය. 

3.Plutophobia

විශාල මුදල් ප්‍රමාණයකට දක්වන භීතිකාව මේ නමින් හැඳින්වේ. විශාල මුදල් ප්‍රමාණයක් එකවර උපයා ගැනීම,ලොතරැයි දිනුමක් ලැබීම,මහා පරිමාණ මුදල් ගනුදෙනු සිදුකිරීම,තමා ධනවත්භාවයට පත්වීම ආදිය විෂයෙහි මෙම රෝගී තත්වය සහිත පුද්ගලයින් අධික බියක් දක්වයි. ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී මුදල් නෝට්ටු කිහිපයක් ළඟ තබා ගැනීමට හෝ කුඩා මුදලක් ඉතිරි කිරීමට හෝ මෙවැනි පුද්ගලයින් බියක් දක්වයි.මොවුහු මුදල් පිළිබඳව සෘණාත්මක හැඟීමකින් පෙලෙති. 

4.Eisoptrophobia

කැඩපත් වලට ඇති භීතිකාව මේ නමින් හැඳින්වේ. කැඩපතකින් තම ප්‍රතිබිම්බය මෙන්ම අන්‍යයන්ගේ ප්‍රතිබිම්බයන් දැකීමට එම භීතිකාවෙන් පෙළෙන්නන් බියක් දක්වති.කැඩපතින් අද්භූත දෑ මතු වෙතැයි සිතීම, තමා පිළිබඳව පවත්නා හීනමානය,කැඩපත් පිළිබඳව තිබෙන්නා වූ මිත්‍යා මත පිලිගැනීම ආදිය Eisoptropobia තත්ත්වයට හේතු විය හැකිය.

5.Calisynephobia

ලස්සන, ආකර්ෂණීය කාන්තාවන්ට තිබෙන භීතිකාව මේ නමින් හැඳින්වේ. මෙම භීතිකාවෙන් පෙලෙන්නන් එවැනි කාන්තාවන් දෙස බැලීමට, ඇසුරු කිරීමට, සමීපයෙහි සිටීමටද බියක් දක්වති. මේ හේතුවෙන් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන් සිහිමුර්ජා තත්ත්වයට ද පත්වේ. Calisynephobiaවෙන් පෙළෙන්නන් නිසි ප්‍රතිකාර නොගතහොත් විවාහ ජීවිතයට ප්‍රවේශ වීමට පවා බලපෑම් එල්ල විය හැකිය.

 මීට අමතරව

Arachnophobia මකුළුවන්ට ඇති බිය.

Pogonophobia රැවුලට ඇති බිය.

Hetrophobia විරුද්ධ ලිංගිකයන්ට ඇති බිය.

Ablutophobia සේදීමට හෝ ස්නානයට ඇති බිය.

Agrithmophobia ඉලක්කම් වලට ඇති බිය.

Plutophia විශාල මුදල්  ප්‍රමාණයන්ට දක්වන බිය.

Apiphobia මී වැස්සන්ට ඇති බිය.

Xanthophobia කහ වර්ණයට දක්වන බිය.

Gamophibia විවාහයට ඇති බිය.

Acarophibia කැසීමට ඇතිබිය.

Optophobia ඇස් විවර කර සිටීමට දක්වන බිය.

Calisynephobia ආකර්ෂණීය කාන්තාවන්ට දක්වන බිය.

Hathisophobia වාඩිවී සිටීමට දක්වන බිය.

Acerophobia පැඟිරි රසයට ඇති බිය.

Monophobia ස්වයං බිය.

Acousticophobia ශබ්දයට ඇති බිය.

Nomophobia ජංගම දුරකථනය අහිමි වීමේ බිය.

Coimetrophobia සුසාන භූමිවලට ඇතිි බිය.

Hemophobia රුධිරයට ඇති බිය.

Geliphobia සිනාසීමට ඇති බිය.

Aurophobia රන් වලට ඇති බිය.

Heliphobia හිරු එළියට ඇති බිය.

Decidophobia තීරණ ගැනීමට ඇති බිය.

Electrophobia විදුලියට ඇති බිය.

Achluophobia අඳුරට ඇති බිය.

Eisoptrophibia කැඩපතට ඇති බිය.

Zeusophobia දෙවිවරුන්ට ඇති බිය.

Sociophobia සෙවනැලි වලට ඇති බිය.

Pysophobia ගින්දරට ඇති බිය.

Automatonophobia ඉටි රූප, පිළිම වලට ඇති බිය.

Hydrophobia ජලයට ඇති බිය. ආදියද භීතිකාවන් වශයෙන් දැක්විය හැකිය.

භීතිකා තත්ත්වයන් මඟහරවා ගන්නා ආකාර.

මෙහිදී වශයෙන් ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු වීම ඉතාමත් වැදගත් වේ.

 නිරාවරණ චිකිත්සාව (Exposure therapy)

 මෙම ප්‍රතිකාර ක්‍රමයේදී ක්‍රමානුකූලව අදාළ වස්තුව, පුද්ගලයා හෝ සිදුවීමට රෝගියා නිරාවරණය කරනු ලබයි. මුල් අදියරයන්හිදී අදාල භීතිකාවට සම්බන්ධ ව්‍යාජ රූපයන් ආදියට රෝගියා නිරාවණය කරයි.පසුව එම  භීතිකාවට සම්බන්ධ සැබෑ තත්ත්වයන්ට රෝගියා නිරාවරණය කරනු ලබයි.

සංජානන චිකිත්සාව (Cognitive behavioral therapy)

මෙහිදී ඇතිවී තිබෙන භීතිකා තත්වයන් සමනය කිරීමට රෝගීන්ගේ සිතුවිලි,හැගීම් සහ ප්‍රතිචාර නැවත සැකසීමක් සිදුකරයි.මෙම ප්‍රතිකාර ක්‍රමයේදී සෘණාත්මක සහ නොවැදගත් සිතුවිලි හඳුනා ගැනීමක් සිදුවේ. 

මීට අමතරව එක් එක් භීතිකා තත්ත්වයන් සහ මට්ටම් අනුව ඖෂධ නියම කිරීමද සිදුවේ.

භීතිකාවන් යනු සරලව තැකිය හැකි රෝගී තත්ත්වයක් නොවන බව සහ සැගවීමට හෝ ලැජ්ජාවීමට හේතුවක් නොවන බව සමාජය මෙන්ම රෝගියා ද තරයෙහි සිත්හි තබාගත යුතුය. තම ආදරණීයයන් කිසියම් භීතිකාවකින් පෙලෙන්නේ නම් වහාම ප්‍රතිකාර සඳහා යොමු කරවීමෙන් ඔහුගේ හෝ ඇයගේ ජීවිතය සුරක්ෂිත කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.

එච්.කේ.එස් නවෝදා හඳරාගම

PEN 3 ආකෘතිය

සෞඛ්‍ය සන්නිවේදනයේදී භාවිතයට ගැනෙන පෙන් ත්‍රී ආකෘතිය

සංස්කෘතිය විසින් සෞඛ්‍යට සිදුකරන බලපෑම හඳුනා ගැනීම සඳහා මෙම ආකෘතිය යොදාගත හැකිය.වර්ෂ 1989 දී වෛද්‍ය කොලින්ස් අයිරිහෙන්බුවා  (Dr.Collins.O.Airhihenbuwa) විසින් මෙම ආකෘතිය හඳුන්වා දෙන ලදී. මෙය ෞඛ්‍ය සේවකයින් විසින් බහුලව භාවිත කරන ආකෘතියකි. කිසියම් පුද්ගලයෙකුට  නීරෝගී සෞඛ්‍ය සම්පන්න අයෙකුට  කිරීමට නම් හුදෙක් එම පුද්ගලයා දෙස පමණක්ම බලා එය සිදුකළ නොහැකි බව මෙම ආකෘතිය මගින් පැහැදිලි වේ. පෙන් ත්‍රී ආකෘතියෙහි ප්‍රධාන කොටස් ත්‍රිත්වයකි. එනම්, සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය, සබඳතා සහ අපේක්ෂාවන්, සංස්කෘතික සවිබල ගැන්වීම වේ. මෙම අංශ ත්‍රිත්වය යටතෙහි තවත් අංශ කිහිපයක් මෙම ආකෘතියෙහි විස්තර කෙරෙයි.

Read more.

https://www.researchgate.net/publication/398314530_Explaition_of_PEN_3_model

ධම්මපදයෙන් බිඳක්

 

මෙසිරිලක නිතිපතා ධර්මය ශ්‍රවණය කරන්නා වූ උපාසක උපාසිකාවන් වාසය කරති.කෙතරම් දහම් කරුණු ශ්‍රවණය කළද තම ජීවිතයේ අකුසලයෙන් මුදවා කුසලයෙහි යෙදවීමට එම දහම් අකුසලයෙන් මුදවා කුසලයෙහි යෙදවීමට එම දහම් කරුණු ප්‍රයෝජනයට නොගන්නේනම් ඉන් පලක් නොමැත. එබැවින් ජීවිතයේ මුහුණ දීමට සිදුවන ඕනෑම අවස්ථාවකට මුහුණ දීම සඳහා අප බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළා වූ ධර්ම කරුණු උපයෝගී කර ගැනීම ඉතාමත් වැදගත් වේ. එබඳු ධර්ම කරුණු ඇතුළත් ග්‍රන්ථයක් වශයෙන් ධම්මපදය හැඳින්විය හැකිය. ධම්මපදය සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායට අයත් වේ. එය බෞද්ධයාගේ අත්පොත වශයෙන් හැඳින්වීම නිවැරදිය.බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ ධර්මය අතැඹුලක් සේ එහි දක්වා ඇත.ධම්මපදයෙහි ගාථා 423 ක් ඇති අතර ඒවා තේමා විසි හයක් යටතේ වර්ග වශයෙන් දක්වා ඇත. මෙම ධර්ම කරුණු තුන්කල්හිම ප්‍රයෝජනයට ගත හැකි ඉතාමත් වටිනා අදහස් වලින් අනූන වේ. එබඳු වටිනා අදහස් ඇතුළත් ගාථාවක් වශයෙන් යමක වග්ගයෙහි තුන්වෙනි ගාථාව හැඳින්විය හැකිය.

අක්කොච්ජි මං අවධි මං

අජිනි මං අහාසි මේ

යෙ තං උපනය්හන්ති

වෙරං තෙසූපසම්මති.

"එනම් අසවලා මට බැන්නේය. අසවලා මට පහර දුන්නේය. අසවලා මා පරාජයේ කොට යග්‍රහණය කළේය. අසවලා මා සතු දේ පැහැරගත්තේ යැයි තමන්ට හිරිහැර කළ කිසියම් අයෙකු පිළිබඳව නැවත නැවත සිතේ වෛරය නොබදිත්ද එම පුද්ගලයාගේ වෛරය සංසිදෙයි."

අපට ජීවිතයෙහි විවිධාකාර පුද්ගලයින් මුණගැසෙයි. එම පුද්ගලයින්ගේ ක්‍රියා කලාපයන් හේතුවෙන් අප හට නින්දා, ප්‍රශංසා,  ලාබ, අලාභ, හොඳ, නරක ආදිය සිදුවෙයි. මෙවැනි තත්ත්වයන් හමුවේ ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී  අප ඔවුන් සමඟ ගැටීමට යයි. එවැනි අවස්ථාවන්හිදී ජීවිත දේපල හානි පවා සිදුවේ.එවිට ඇතිවන වෛරී සහගත සිතුවිලි සංසාරය පුරාවටම අප සමග සෙවනැල්ලක් මෙන් ගමන් කරයි. මේ හේතුවෙන් අප මෙන්ම අපගේ ප්‍රියයන්ද දුකට පත්වේ.එයට හොඳම උදාහරණය කාලි යකින්නගේ කතා වස්තුවයි.එබැවින් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ පරිදි තමාට හිංසා පීඩා කළ අය කෙරෙහි පවා වෛරසිත් ඇති කර නොගනිමින් මෛත්‍රී සිත් වඩා වර්ධනය කර ගැනීම නියම බෞද්ධයකුගේ ගුණාංගයක් වේ.

මීළඟට යමක වගෙහි දොළොස් වැනි ගාථාව දෙස අවධානය යොමු කරමු.

සාරංච සාරතෝ කත්වා අසාරංච අසාරතෝ

තේසාරං අධිගච්ඡන්ති 

සම්මා සංකප්ප ගෝචරා

"එනම් සරුදය සරු වශයෙන්ද නිසරු දෙය නිසරු වශයෙන්ද වටහාගන්නා තැනැත්තා ධර්මයක් ලබති." මෙම ගාථාවට අනුව අපට එදිනෙදා ජීවිතයේදී හොඳ නරක යන දෙඅංශයටම මුහුණ දීමට සිදුවේ. එහිදී හංසයා දියෙන් කිරි වෙන් කර ගන්නා මෙන් හොඳ දෑ පමණක් අප ජීවිතයට ඒකරාශී කර ගැනීමට කටයුතු කළ යුතුය.කොතෙක් ලාභ ප්‍රයෝජන ලැබුණද නිසරු දෙය නිසරු ලෙස වටහාගත යුතුය.නිදසුනක් වශයෙන් ඔබේ සමීප මිත්‍රයෙකු කූට ක්‍රමයකින් විශාල මුදල් සම්භාරයක් උපයනවා යැයි සිතන්න. එලෙස මුදල් ඉපයීමට ඔබටද ඔහු බලපෑම් කරනවා යැයි සිතන්න.නමුත් කෙතරම් මුදල් අපහසුතාවයකින් සිටියද ඔබ එම වංචනික ක්‍රමයෙන් මුදල් ඉපයීම ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නම් ඔබ බුදු මග ගමන් ගමන් ගන්නා බෞද්ධයෙක් වශයෙන් හැඳින්වීය හැකිය.

මීළඟට අප්පමාද වග්ගයෙහි හතරවෙනි ගාථාව දෙසට යොමුවෙමු.

උට්ඨානවතෝ සති මතෝ

සුචි කම්මස්ස නිස්සම්මකාරිනො

සඤ්ඤතස්ස ච ධම්මජීවිනෝ අප්පමත්තස්ස යසෝභි වඩ්ඩති

මෙම ගාථාවට අනුව "නැගී සිටීමේ වීර්යයෙන් යුක්ත වූ මනා සිහියෙන් යුක්ත වූ පිරිසිදු ක්‍රියා සහිත විමසා බලා කටයුතු කරන මනා හික්මීමක් සහිත දැහැමින් ජීවත්වන ජීවත්වන අප්‍රමාද වූවන්ගේ යසස වර්ධනය වෙයි" මෙම ගාථාවෙහි අපගේ කීර්තිය වඩා වර්ධනය වන කරුණු හතක් ඇතුළත් වේ.එනම්,

උත්සාහවන්ත භාවය 

මනා සිහියෙන් යුක්ත වීම

 යුක්ත යුක්තවීම 

පිරිසිදු ක්‍රියා ඇති බව විමසිලිමත්ව කටයුතු කිරීම සංවර්ශීලී බව නිවැරදි ජීවිකා වෘත්තියක් ඇති බව

 පමා නොවී කටයුතු කරන බව ආදිය වේ. මෙම ගුණාංගයන්ගෙන් යුක්ත වූ කිසිවිටකත් අකුසල කර්මයන් සිදු කරන්නේේ නැත.හෙතෙම නිවැරදි ආකාරයට ජීවිකාව ගෙන යමින් කටයුතු කිරීමට උත්සාහවන්ත වෙයි. එවැනි පුද්ගලයින් මෙලොව පරලොව යන දෙලොවම සැනසීම ලබයි.

මීළඟට බාල වග්ගයෙහි දෙවැනි ගාථාව වෙත යොමුවෙමු.

චරංචේ  නාධි ගච්චෙයිය සෙයියං සදිස මත්තනො

ඒක චරියං දල්හං කයිරා

නත්ති බාලේ සහායතා

එනම් "ආශ්‍රය කිරීමට  තමන්ට වඩා ක්ෂේත්‍ර වූ හෝ තමාට සමාන වූ හෝ කෙනෙක් නොමැති නම් තනිව වාසය කිරීම සුදුසුයි යන්නයි"  උපතේ සිට මරණය දක්වා ජීවිත කාලය තුළ අපට විවිධ වූ අවධීන් පසු කිරීමට සිදුවේ.එම අවධීන්හිදී විවිධ පුද්ගලයින් අපහට මුණගැසේ.එම පුද්ගලයින් විවිධ වූ චරිත ලක්ෂණයන්ගෙන් ලෝක ස්වභාවයයි.එය වෙනස් කිරීමට අපට නොහැකිය.අපට හමුවන ඇතැම් පුද්ගලයින් අප කුසලයෙහි යෙදවීමට කටයුතු කරන අතර තැන් පුද්ගලයින් අප අකුසලයෙහි යෙදවීමට කටයුතුු කරයි.අප අකුසලයෙහි යෙදවීමට කටයුතු කරන පුද්ගලයින්ගෙන් ඈත්ව තනිව වාසය කිරීම සුදුසු බව මෙම ගාථාවෙන් ගම්‍යවන අර්ථය වේ.

සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කල ඉහත ගාථාවන්ගෙන් කියැවෙනුයේ වෛර නොකිරීම,කුසලයෙහි යෙදීම, ධාර්මික පුද්ගලයින් ආශ්‍රය කිරීම,ධාර්මික දිවි පෙවෙතක් ගත කිරීම ආදිය වේ. බෞද්ධයන් වශයෙන් අප ඉහත සඳහා ගුණාංගයන්ගෙන් යුක්ත වීම යනු බුදුන් වහන්සේ දෙසූ මාර්ගයෙහි ගමන් කිරීම හා සමාන වේ.එබැවින් ශ්‍රවණය කොට ඉවත ලෑමට නොව ධම්මපදයෙන් බිඳක් ජීවිතයට ඒකරාශී කර ගැනීමට අප සිත්හි තබා ගතයුතුය.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම

අපේ දවස- ඔක්තෝම්බර් 11- ජාත්‍යන්තර ගැහැණු දරුවන්ගේ දිනය.2025

 

විවාහ නොවූ සියල්ලන්ම ගැහැණු දරුවන් වශයෙන් සැලකේ. ගැහැණු දරුවෙකු කියූ සැණින් අප සිතට නැගෙනුයේ විශාල වගකීමක් උරමත පැටවූවා වැනි හැඟීමකි. මන්දයත් ඇය සියුමැලි මලක් වැනියැයි ලියැවී තිබීමය. ඉතාමත් පහසුවෙන් තලා පෙළා විනාශ කර දැමීමට හැකිවීමය.එබැවින් ගැහැණු දරුවෙකු මෙලොව එළිය දුටු දා සිට දෙමාපියන් සිය දෑස මෙන් ඇයව ආරක්‍ෂා කරනුලබයි. මතු දිනෙක උතුම් වූ මව් පදවිය දරමින් මෙලොව ජීවය පවත්වාගෙන යාමේ මුල් පුරුක වන්නේද ඇයයි. එබැවින් ඇයට ගරු කරනුවස් සෑම වසරකම ඔක්තෝම්බර් මස 11 වන දින ජාත්‍යන්තර ගැහැණු දරුවන්ගේ දිනය සමරනු ලැබේ.මෙවර එහි තේමාව වනුයේ, "The girl I am, the change I lead: Girls on the frontlines of crisis" යන්න වේ.

එම දිනයේදී ලොව පුරා වෙසෙන ගැහැණු දරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, ඔවුන්ට අත්විඳීමට සිදුවන පීඩාකාරී තත්ත්වයන්  පිළිබඳව සාකච්ඡා කිරීම, ගැහැණු දරුවන් සවි බලගැන්වීම,ඔවුනගේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් හඬ නැගීම සිදුවේ. 2011 වසරෙහි නිව්යෝර්ක් නුවර පැවති කාන්තාවන් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයෙහි පනස් පස් වැනි සභා වාරයේදී සම්මත වූ යෝජනාවකට අනුව සෑම වසරකම ඔක්තෝම්බර් 11 වන දින ජාත්‍යන්තර ගැහැණු ළමයින්ගේ දිනය සමරනු ලැබේ. 2012 වර්ෂයේදී ආරම්භ වූ මෙම සැමරීම අද දක්වාම අඛණ්ඩවම පවත්වාගෙන එනු ලැබේ.

මුල් කාලීනව සමාජයෙහි ගැහැණු දරුවෙකු ඉපදීම පවා සමාජයෙහි ගැහැණු දරුවෙකු ඉපදීම පවා ලෙස සැලකූ අතර උපතේදීම මරා දැමීමට කටයුතු කොට ඇත.ඇගේ නුවණ හැඳිමිටේ බවත් ඇයට උරුම මුළුතැන්ගේ බවත් ස්වාමියාගේ ලිංගික ආශාවන් තෘප්ත කිරීමට ලිංගික භාණ්ඩයක් වශයෙන් ඇය භාවිතා කළයුතු බවත් පැරැන්නන්ගේ මතය.

සමාජය ක්‍රම ක්‍රමයෙන් දියුණු වීමත් සමඟ ගැහැණු දරුවන් වෙනුවෙන් හඬ නැගීම උදෙසා කාන්තා පිරිමි දෙපාර්ශ්වයම විවිධ සංවිධාන පිහිටුවා ගන්නා ලදී.  ඒ කෙසේ වුවද,  ඔසප් දරිද්‍රතාවය,අන්තර්ජාලය හරහා සිඳුවන තාඩන පීඩන, සුන්නත්කරණය, සති පූජාව, පතිවත සෙවීම, කන්‍යාභාවය සෙවීම, දෑවැදී, බාල වයස්කාර විවාහ,සුන්නත්කරණය ආදී විවිධ හා වූ සමාජ සම්මතයන් ඔස්සේ ද ගැහැණු දරුවන් දැඩි ලෙස පීඩාවට පත්වේ. මෙතරම් දියුණු සමාජයක් තුළ වුවද එවැනි හණමිටි අදහස් හේතුවෙන් හුදෙක් ගැහැණු දරුවන් පමණක් පීඩාවට පත්වීම දැඩි අසාධාරණ තත්ත්වයකි. මේ පිළිබඳව ගෝලීය වශයෙන් සාකච්ඡා කිරීම ඉතාමත් වැදගත් වේ.නමුත් එය එක් දිනකට පමණක් සීමා නොවිය යුතු කාරණාවක් බව පැවසිය යුතුමය.

 මේ  ආකාරයට විවිධ සමාජ සංස්කෘතික සාධක හේතුවෙන් ගැහැණු දරුවන් තාඩන පීඩනවලට ලක්වීම බටහිර සහ පෙරදිග යන භේදයකින් තොරව ලෝකය පුරාම සිදුවන බව පැහැදිලි වේ. ගැහැණු දරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ කතාබහ කිරීමට විවිධ ක්‍රියාකාරී සංවිධානය සහ පුද්ගලයින් කටයුතු කොට ඇත. නමුත් ගැහැණු දරුවන්ට සිදුවන අකටයුතුකම් හි අඩුවක්නම් දක්නට නොමැත.එබැවින් එක් දිනකට පමණක් සීමා නොවී වසරේ දින 365 පුරාවටම සක්‍රීය ලෙස ක්‍රියාත්මක වන වැඩ පිළිවෙලක් බවට පත් කිරීම අප සියල්ලන්ගේ වගකීමකි.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම

ලෝක ගුරු දිනය 2025

 සෑම වසරකම සමස්ත දිසාපාමොක් පරපුර වන්දනීයත්වයට පත් කිරීම උදෙසා ලෝක ගුරු දිනය ඔක්තෝම්බර් මස 06 වන දින සමරනු ලැබේ. ලෝක ගුරු දිනය ලෝකයට හඳුන්වා දුන් පුද්ගලයා වනුයේ ශ්‍රී ලාංකිකයකු වන එම්.පී.මෙන්ඩිස් මහතා විසිනි.ඒ 1990 අගෝස්තු 06 වැනිදා මධ්‍යම ඇමරිකාවේ කොස්ටාරිකා රාජ්‍යයේ සැන්ජොසේ නගරයේ කොරබිස් හෝටල ශාලාවෙහි පැවැත් වූ ලෝක ගුරු සංගම් සම්මේලනයේදී ය.

විවිධ රටවල මෙම දිනය  සැමරීම් දිනයක් ලෙස විවිධ වුවද  ශ්‍රී ලංකාවේ ඔක්තෝබර් 06 වනදා ලෝක ගුරු දිනය සමරනු ලැබේ. මෙවර ලෝක ගුරු දිනයේ තේමාව වනුයේ ඉගැන්වීම සහයෝගී වෘත්තියක් ලෙස නැවත සකස්කිරීම යන්නයි.

ගරු කිරීමට සුදුසු තැනැත්තා ගුරුවරයා වන අතර සිය ගෞරවාන්විත සේවාව හේතුවෙන් සමාජයේ වන්දනීයත්වයටද පත්වන එකම තැනැත්තාද ගුරුවරයා ද වේ.සෑම ප්‍රශස්ත ගුරුවරයෙකුගේම අරමුණ වන්නේ තමා තරුවක් නම් තම සිසුවා සූර්‍යයා මෙන් බබළනු දැකීමයි. සිගාලෝවාද සූත්‍රයට අනුව ගුරුවරයා සෑම විටම,

ශිෂ්‍යයා මනා හික්මවීමක් තුළ පුහුණු කරයි. මනාකොට ගනු ලැබූවක් සෙයින් ක්‍රමානුකූලව ශිල්ප උගන්වයි.

තමා අසා දැන තිබෙන සියලු ශිල්ප  මැනවින් කියා දෙයි. 

තම මිතුරන් හට ශිෂ්‍යයාව හඳුන්වා දෙයි. සියලු දිශාවන්හි ආරක්ෂාව සපයයි.

එබදු උදාර උතුම් වූ චින්තනයකින් පිරිපුන්ව සිය සේවාව සිදු කරන එකම වෘත්තිකයාද ගුරුවරයා පමණි. 

මෙබඳු උදාර ගතිගුණ ඇති දිසාපාමුක් පරපුර උදෙසා එක් දිනක් පමණක් වෙන් කළ නොහැකිය. වසරෙහි දින 365 පුරාවටම ගුරු බැතියෙන් ඔවුන් පිදීමට කටයුතු කිරීම ඔවුනගෙන් සිප් උගත් අප සැමගේ පරම යුතුකමකි.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම.

මූලාශ්‍ර: මව්බිම පුවත්පත,මහාමේඝ පුවත්පත

මාර්ග අනතුරු

 

            අනතුරු වළකමු - ජීවිත සුරකිමු

මේ දිනවල සුලභව කතිකාවතට ලක්වන්නා වූ මාතෘකාවක් වශයෙන් මාර්ග අනතුරු හැඳින්විය හැකිය.ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයට අනුව මාර්ග ආරක්‍ෂාව ගෝලීය මට්ටමේ ගැටලුවක් බවට පත්වී ඇත. ශ්‍රී ලංකා පොලිසියට අනුව දිනකට ශ්‍රී ලංකාව තුළ මාර්ග අනතුරු 64 ක් පමණ සිදුවේ. එසේම ශ්‍රී ලංකාවෙහි රිය අනතුරු හේතුවෙන් සෑම පැය හතරකට වරක්ම ජීවිතයක් අහිමි වේ.  රිය අනතුරු හේතුවෙන් වසරකට ජීවිත විශාල ප්‍රමාණයක් අහිමිවන බව සමීක්ෂණයන්ගෙන් තහවුරු වී ඇත.ඒ බව මෑතකදී අසන්නට දකින්නට ලැබුණු  සිදුවීම් වලින්ද පැහැදිලි වේ. කොතෙක් මාර්ග අනතුරු සිදු වුවද ඒවා පාලනය කිරීමට ක්‍රමවත් වැඩපිළිවෙලක් නොමැතිවීම දුර්වලතාවයකි.එබැවින් මාර්ග අනතුරු වැළැක්වීමට පහත ක්‍රියාමාර්ග ගත හැකිය.

ධාවනයට එක් වන්නා වූ රථ වාහන තරමට මාර්ග පුළුල් කිරීම, ප්‍රමිතියකින් යුතු මාර්ග ඉදි කිරීම, මාර්ගවලට ඔරොත්තු දෙන්නා වූ වාහන ධාවනය කිරීම, විනයානුකූල රථ වාහන ධාවනයක් රියදුරන්ට හඳුන්වාදීම, මහා මාර්ග නීති දැඩි කිරීම, රථ වාහන අනතුරු ආශ්‍රිත අධ්‍යානයන් සිදුකොට වාර්තා ඉදිරිපත් කිරීම, මහා මාර්ග නඩත්තුව පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම ඒ අතරින් ගත හැකි ක්‍රියාමාර්ග කිහිපයකි.

රජය පමණක් නොව පදිකයින් සහ රියදුරන් වන අපත් මේ පිළිබඳව අවධානය යොමු කොට මාර්ග අනතුරු අවම කර ගැනීමට කටයුතු කළ යුතුය.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම

සඳ ගමනේ සැඟවුණු සඳ-ක්‍රියෝලා කැත්‍රීන් ජෝන්සන්

වර්ෂ 1918 අගෝස්තු මස 26 වන දින බටහිර වර්ජිනියාවේ වයිට් සල්ෆර් ස්ප්‍රින්ග් හී උපත ලැබූ ක්‍රියෝලා කැත්‍රීන් ජෝන්සන් දරුවන් සිව් දෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලේ බාලයා විය. ඇගේ මව සහ පියා ජොයිලට් රොබර්ට් සහ ජෝෂුවා කෝල්මන් නම්විය.මව ගුරුවරියක වූ අතර පියා දර කපන්නෙක්,ගොවියෙක් අත්කම්කරුවෙක් විය. පුංචි කැත්‍රීරින් කුඩා කල සිටම ඉගෙනීමට දස්කම් දැක්වූ අතර ගණිත විෂයෙහි අති දක්ෂ ශිෂ්‍යාවක් විය. වයස අවුරුදු 14 දී උසස් පාසලෙන් උපාධිය සම්පූර්ණ කොට කළු ජාතිකයින්ට වෙන් වූ විද්‍යාලයක් වන WVSC වෙත ඇතුල් විය. විද්‍යාලයෙන් පිරිනමන්නා වූ සෑම ගණිත පාඨමාලාවක් ම හැදෑරූ ඇය එම සෑම පාඨමාලාවකින්ම කැපී පෙනෙන දස්කම් දැක්වීය. වයස අවුරුදු 18 දී ගණිතය සහ ප්‍රංශ භාෂාව පිළිබඳව උපාධියක් ද ඇය ලබා ගත්තාය. වයස අවුරුදු 18 දී ගණිතාංශයෙන් උපාධියක් ලබාගත් ප්‍රථම කාන්තාව බවට පත්වීමට ඇයට වාසනාව හිමි විය. අවුරුදු 19දී ගණිත ගුරුවරයකු ලෙස සේවය කළ ඇය, වයස අවුරුදු 20දී ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගනුයේ එවැනි අඩු වයසකින් ආචාර්යය උපාධිය ලබාගත් ප්‍රථම කාන්තාව බවට පත්වෙමිනි. ඇගේ දක්ෂතාව කොපමණද යත් කිසිවෙකුටත් තේරුම් ගැනීමට නොහැකි වූ අයින්ස්ටයින්ගේ ගණිත ගැටලු පවා ඇය ඉතාමත් පහසුවෙන් විසඳනු ලැබීය.1939 වර්ෂයේදී විවාහ වනවිට ඇය ගුරුවරියක ලෙස සේවය කළාය.නමුත් විවාහයෙන් පසු ගුරු සේවාවෙන් ඉවත් වී ගණිත උපාධි වැඩසටහනට ඇතුළත් විය. පසුව එයින් ඉවත් වී ඇගේ පවුල් ජීවිතය පිළිබඳව වැඩි අවධානයක් යොමු කිරීමට ඇයට සිදුවිය.මේ සියල්ල අවසානයෙහි ගණිතඥයෙකු ලෙස ඇය සිය වෘත්තීය ජීවිතය තෝරාගන්නා ලදී.නමුත් එකල  ඇමරිකාවෙහි අප්‍රිකානුවන්ට සහ කාන්තාවන්ට ගණිතඥයෙකු ලෙස කටයුතු කිරීම ඉතාමත් දුෂ්කර කාර්යයක් විය. නමුත් එකල සමාජයෙහි තිබූ සියලු ඒකාකෘතීන් බිඳ දමමින් ඇය සිය අරමුණ කරා ළඟාවිය.ඇයගත් සියළු තීරණ පසුපස ඇගේ මවගේ නොසැලෙන ධෛර්යයද තිබූ බව පැවසිය යුතුමය.

1952 වර්ෂයේදී නාසා ආයතනයට ගණිතඥයන් අවශ්‍ය බවට ඉල්ලුම්පත් කැඳවා තිබිණි.ඇය ඒ සඳහා ඉහලින්ම සුදුසුකම් ලැබීය. මුල් කාලීනව කාන්තා ගණිතඥයින්ගේ සංචිතයේ වැඩකටයුතු කළ ඇය, ගුවන්යානා වලට අදාළ ගණිතමය කාර්යයන්, විශ්ලේෂණයන්, ජ්‍යාමිතිය ආදිය පිළිබඳව ඇගේ දැනුම ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කරවන ලදී. මෙම ක්ෂේත්‍රය ආශ්‍රිතව තිබූ ස්ත්‍රී පුරුෂ අසමානාතාවය ගැන නොතැකු කැත්‍රීන් සෑම විටම ඇගේ ආත්ම ශක්තිය විශ්වාස කරමින් ඉදිරියටට ගියාය.පසුකාලීනව පුරුෂ පාර්ශවය බහුලව සේවය කරන මාර්ගෝපදේශ සහ පාලක අංශයේ වැඩ කටයුතුවලට සහභාගි වූ ඇයගේ දක්ෂතා එහිදී ද කැපී පෙනිණි. 

කැත්‍රීන් විසින් අභ්‍යවකාශ ගමන් වලට අවශ්‍ය සංකීර්ණ ගණනය කිරීම් පරීක්ෂා කළාය. මේ ආකාරයට බොහෝමයක් අභ්‍යවකාශ යාන ගොඩ බැස්වීම, පියාසර මාර්ග,නැවත ආරක්ෂිතව පැමිණීමේ ගමන් මාර්ගය ගණනය  සඳහා ඇගේ දායකත්වය ලබා දෙන ලදී. 1909දී ඇපලෝ 11 ව්‍යාපෘතියේ දී සඳ මතට ගොඩ බැස්වීමෙහි ගණනය කිරීම් සිදුකිරීමට මෙන්ම ගමන් පථය විශ්ලේෂණය කිරීමටද ඇය දැක් වූ සහයෝගය අපමණය. වරක් නීල් ආම්ස්ට්‍රෝන් පවසා සිටියේ කැත්‍රීන් ජෝන්සන් නම් චරිතය නොමැති නම් ඔහුට සඳ මතට යෑමට නොහැකි වන බවය. එය සනාථ වනුයේ කැත්‍රීන් විසින් Orbital mechaninics සහ Astrodynamics සොයාගැනීම හේතුවෙනි.  1961 වර්ෂයේදී අභ්‍යවකාශයට ගිය ප්‍රථම ඇමෙරිකානුවා වන ඇලන් ෂෙපර්ඩ්ගේ අභ්‍යවකාශ පියාසැරිය සඳහා අවශ්‍යය ගමන්පථය ගණනය කළේද ඇය අතිනි.1961 සිඳුකළ බුධ ග්‍රහයාගේ මෙහෙයුම් ව්‍යාපෘතිය දියත්කිරීමේ කවුළුව සඳහා අවශ්‍ය ගණනය කිරීම්ද සිඳුවූයේ මෙම අතිදක්ෂ කාන්තාව අතිනි.

The space shuttle,Sattelite plans for a future human mission to mars වැනි ව්‍යාපෘති සඳහාද ඇයගේ දායකත්වය ලබාා දුන්නාය. ගඟනගාමීන්ට අභ්‍යවකාශයෙහි නිශ්චිත ස්ථානය සොයා ගැනීමට පහසු වන පරිදි තනි තරු නිරීක්‍ෂණය කරන පද්ධතියක් කැත්‍රීන් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.

එසේම පර්යේෂණ පත්‍රිකා 26කට අධික සංඛ්‍යාවක සමකතෘ ලෙස කටයුතු කළ ඇය අභ්‍යවකාශ විද්‍යාව සහ පරිගණකය පිළිබඳව පුරෝගාමී චරිතයක් විය.වර්ෂ 1958 සිට 1986හි විශ්‍රාම යන තෙක් අභ්‍යවකාශ තාක්ෂණවේදයකු ලෙස කටයුතු කරන ලදී.1971, 1980, 1984, 1985, 1988 යන වර්ෂයන් හීදී ලැන්ග්ලි පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයේ විශේෂ සම්මානයක් හිමිකරගත්තාය. 1977 වර්ෂයේදී නාසා ආයතනය මඟින් දුන් ගෞරව සම්මානයකින්ද  ඇය පිදුම් ලැබුවාය. 2006 වර්ෂයේ Honory doctor of science ගෞරව නාමයද 2015 වර්ෂයේදී ඇමෙරිකානුවෙක් හට හිමිවන්නා වූ ඉහළම ඇගයීම වන ජනාධිපති නිදහස් පදක්කමද 2016 වර්ෂයේදී Arthur B.C. Walker II සම්මානයද ඇතුළු සම්මාන ගණනාවකින් ඇය පිදුම් ලැබුවාය.  ඇයට සිදුකරන ගෞරවයක් වශයෙන් නාසා ආයතනයෙහි ප්‍රධාන ගොඩනැගිලි ද්විත්වයක් ද 2016 වර්ෂයේ ලැන්ග්ලි පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයෙහි නව ගොඩනැගිල්ලක්ද ඈ නමින් නම්කරන ලදී.

මේ ආකාරයට බලන කළ  "සෑම සාර්ථක පිරිමියෙකු පසුපසම කාන්තවක් සිටී." යන කියමන සනාථ කරමින් ආම්ස්ට්‍රෝන්ගේ සඳ ගමන පසුපස සිටි අදෘශ්‍යමාන හස්තය කැතරීන් ජොන්සන් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.

කළු සුදු භේදයෙන් ඇමරිකාව දෙකඩවී තිබූ කාල වකවානුවක කළු ජාතික කාන්තාවක් හට මේසා විශාල සොයා ගැනීම් සිදුකළ ඇගේ නාමය ඉතිහාසයෙහි රන් අකුරින් ලියැවී හමාරය.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම.

Jessica Cox -,ජෙසිකා කොක්ස්

ජීවිතය යනු ලැබීම් නොලැබීම් ගොන්නක එකතුවකි.අයෙක් තමන් හට ජීවත් වීමට ප්‍රමාණවත් දෑ ලැබී තිබුණද සෘණාත්මක ආකල්පයන්ගෙන් පෙලෙන අතර තවත් අයෙක් නොලැබීම් පන්නරය කොට සිය ජීවිත ගමන හැඩගස්වා ගනියි.එලෙස නොලැබීම් පන්නරය  කරගත් දිරිය කතක් ලෙස Jessica Cox හැඳින්විය හැකිය.  1983 පෙබරවාරි මස 02 වන දින උපත ලද ඇය,උපත ලබනුයේම  දෙඅත් අහිමි ළදැරියක වශයෙනි. නමුත් ඒ පිළිබඳව තැකීමක් නොකළ ඇය, ලොව ප්‍රථම දෙඅත් අහිමි බලපත්‍රලාභී ගුවන් නියමුවරිය බවට පසුකලෙක ඉතිහාසයට එක්විය. 2004 වර්ෂයේදී ප්‍රථම වරට

තනි එන්ජිමක් සහිත ගුවන් යානයකින් පියාසර කිරීමට ජෙසිකා සමත් විය. පසුව 2008 ඔක්තෝබර් මස 10 වන දින ගුවන් නියමු බලපත්‍රය ඇය හට හිමිවිය. 2019 වර්ෂයේදී Ercoup 415-C ගුවන් යානයක් ලද ඇය එමඟින් "අබාධිතභාවය යනු නොහැකියාව නොවේ" යන තේමාව යටතේ Right footed foundation international මඟින් සිඳුකළ ව්‍යාපෘතියට ආධාර සැපයීමටද දායක වී ඇත.

ගුවනට පමණක් සීමා නොවූ ජෙසිකා සතු තවත් දක්ෂතා බොහෝය. ඇය මනෝ විද්‍යාව පිළිබඳව උපාධිධාරිනියකි.ඇය ධනාත්මක චින්තනය පිළිබඳ දක්ෂ කථිකයෙකි. ඇය ඇමෙරිකානු ටයිකොන්ඩෝ සංගයෙහි කළු පටි ලාහියෙකි.අවුරුදු 10 සිට ටයිකොන්ඩෝ පුහුණුව ලද ජෙසිකා, වසය 14 වනවිට සිය පළමු කළු පටිය ලබාගැනීමට සමත්විය. පසුව ඇරිසෝනා විශ්වවිද්‍යාලයෙහි ටයිකොන්ඩෝ සංගමයෙහි ද ඇය විසින් සමාජිකත්වය දැරුවාය. ඉන් නොනැවතුනු ජෙසිකා, Surfing, Scuba diving වැනි අංශයන්හීද දක්ෂතා දක්වා ඇත.  ඇය,2015 වර්ෂයේදී සිය ස්වයං චරිතාපදානය "Disaram Your Limit" නමින් එළි දැක්වීය.Inspiration award for women 2012, Most aspirational, Tucsonn woman of the year වැනි සම්මාන ගණනාවකින්ම පිදුම් ලද ඇය, දෛවයට පවා අභියෝග කළ දිරිය කතකි. පසුකලෙක නික් ස්පාර්ක් විසින් රචිත "රයිට් ෆුටඩ්" චිත්‍රපටයෙහි වස්තු බීජය වන්නෙද මේ අපූරු කාන්තාවයි.

 ජීවිත කාලය තුළ අපහටද බොහෝ අහිමිවීම් සිඳුවනු ඇත.එය අපට පමණක් නොව ලොවටම පොදු ධර්මතාවයකි.එවැනි අහිමිවීම් හමුවේ මනසින් දුර්වල වීම මානුෂ්‍ය ලක්ෂණයකි.  නමුත් අහිමි වීම් නොතකා සිය අනාගතය හැඩගස්වා ගැනීමේ හැකියාව  ඔබ සතුය. එයට එක් ආදර්ශයක් ලෙස Jessica Cox චරිතය හැඳින්විය හැකිය.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම.

ජාත්‍යන්තර සාම දිනය 2025

සාමය යනු යුද බියෙන් තොරවීමය.කිසියම් රටක මතුපිට ගැටුම් නැති වූ පමණින් එය සාමයයි කිව නොහැකිය.සෑම ජාතියක් අතරම මිත්‍රත්වය සහයෝගීතාව සබඳතා පවත්වාගෙන යාම වැදගත් වේ කිසියම් පාර්ශ්ව කිහිපයක් අතර පවතින ගෞරවය යුක්තිය සාධාරණත්වය යන ගුණාංග විදහා පාන සබඳතාවය සාමයයි. (කැලණිය විශ්ව විද්‍යාලයෙහි දර්ශන අධ්‍යනාංශයෙහි ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචර්ය ඕෂධී හේරත්). ජාතින් අතර සාමය ඇති කිරීමට වෙන්කළ දිනය සාම දිනය යනුවෙන් සරලව හැඳින්විය හැකිය.වර්ෂ 1982 සිට සෑම සැප්තැම්බර් මසකම 21 වන දිනය ජාත්‍යන්තර සාම දිනය වශයෙන් නම්කර තිබේ. 1981 වර්ෂයේ එක්සත් රාජධානිය සහ කොස්ටරිකා රාජ්‍යය ඉදිරිපත් කළ යෝජනාවකට අනුව මෙදිනට ජාත්‍යන්තර සාම දිනය සැමරීමට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය තීරණය කරන ලදී.විවිධ වර්ෂයන්හි විවිධ තේමාවන් ඔස්සේ සමරන ලෝක සාම දිනයෙහි 2025 තේමාව වනුයේ "සාමය සඳහා ක්‍රියාමාර්ග: ගෝලීය ඉලක්ක සඳහා අපගේ අභිලාෂයන්"  ("Action for peace.Our ambition for the global goals") යන්න වේ. 

රටක භෞමික අඛණ්ඩතාවය උදෙසා සාමය අත්‍යාවශ්‍ය සාධකයකි. එය රටක සංවර්ධනයටද බලපානු ලැබේ. සාමය නොමැති වූ විට ප්‍රචණ්ඩත්වය ඇතිවේ. අප රට තුළ මෙන්ම ලෝකයෙහිද විවිධ ජාතීන් වාසය කරයි. මෙකී විවිධත්වයේ හේතුවෙන් ඇතැම් අවස්ථාවන්හිදී බෙදීම් ඇතිවේ. අප රටෙහි තිස් වසරක පැවති යුද්ධය, සිංහල මුස්ලිම් කෝලාහලය, පාස්කු ප්‍රහාරය,රුසියානු යුක්‍රේන යුද්ධය, ඊශ්‍රායෙල් පලස්තීන යුද්ධය එකී විවිධත්වය අනුව බෙදී යාමේ ප්‍රතිඵල වේ. මෙම තත්ත්වය හේතුවෙන් සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රට වලට සිදුවනුයේ සංවර්ධනය උදෙසා වැය කිරීමට තිබෙන මුදල් යුද්ධයෙන් අවතැන්වූවන් සහ යුද්ධයෙන් හානි සිදුවූ ස්ථාන ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමට යෙදවීමය.එය ගෝලීය වශයෙන් ගත් කල සංවර්ධනය අඩාල කිරීමට පොදු හේතුවකි. අනෙත් කාරණාව නම්, ලෝකයෙහි රටවල් කුමන හෝ දාමයකින් බැදී පැවතීම ය. මේ හේතුවෙන් එක් රටක සාමයට බාධා වන කිසියම් හෝ කාරණාවක් සිදු වුවහොත් එය මුළු ලෝකයටම බලපෑමය. ලෝක ආර්ථිකයට, සෞඛ්‍යට, අධ්‍යාපනයට ,දේශපාලනයට ආදී විවිධ අංශයන්ට හානි සිඳුවේ. එබැවින් සමාජය තුළ තනි පුද්ගලයින් වශයෙන් මෙන්ම ලෝකය තුළ තනි රටවල් වශයෙන් සාමය පවත්වාගෙන යාමේ විශාල වගකීමක් අප උරමත පැටවී ඇත.

මිනිසා අතර කුමන ආකාරයෙහි විවිධත්වයක් පැවතිය ද එය පදනම් විරහිත දෙයක් බව තර්කයකින් තොරව දැක්විය හැකිය.එයට හොඳම උදාහරණය ආගමික විවිධත්වය වේ.

වරක් ෆ්‍රැන්සිස් පාප් වහන්සේ පැවසූයේ සාමය යනු වටිනා ත්‍යාගයක් වන අතර එය ප්‍රවර්ධනය කර ආරක්ෂා කළ යුතු යුතුය යන්නය.එසේම වරක් බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් වසර හතරකට පසු රෝහිනී නදියෙහි ජලය බෙදා ගැනීමට නොහැකිව යුද වැදීමට ගිය ශාක්‍ය කෝලිය දෙපිරිස සමගි කිරීමට ගොස් මෙසේ දේශනා කොට තිබිණ තිබිණි මිනිස් ජීවිත සමග සසඳන විට වටිනාකමින් අඩු ජලය නිසා සටන් වැද මිනිස් ජීවිත විනාශ කරන්නේ කුමකටද වැරදි වැටහීම් නිසා මිනිසුන් යුද්ධ කරනවා. ඒ නිසා හිරිහැර සිදුකර ගන්නවා. මේ ගැන සාවදානම සිතා බලා තීරණයක් ගත යුතුයි." එසේම ඉස්ලාම් ආගමෙහි මුහම්මත් තුමාණන් සහ අල් කුරාණයෙහි දැක්වෙන්නේද සමගියෙන් සහ සාමෙන් ජීවත් වීමට සෑම මිනිසකු සතුවම වගකීමක් තිබෙන බවය. සමස්තයක් වශයෙන් ගත් කළ සියලුම ආගම්වල පවසා ඇත්තේ ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් තොර සාමකාමී ස්වභාවය උතුම් බවය.කුමන ආකාරයේ විවිධතා මතුවුවද ඒ සියල්ල මිනිසා විසින් නිර්මාණය කරගන්නා ලද පුහු, පදනම්හි විරහිත විවිධත්වයන් බව පැහැදිලි වේ.එබැවින්සා මය මුල් කර ගනිමින් ගැටුම්වලින් තොර සදාචාර සම්පන්න සමාජයක් ලොවපුරා බිහි කර ගැනීම ඉතාමත් වැදගත් වේ.

තනි පුද්ගලයෙකු වශයෙන් ගත් කළ කල්හකාරී බව ප්‍රචණ්ඩත්වය මුළුමනින් ඉවත දමා ජාතිවාදය නොතකමින් එකම ලොවක් ලෙස ඉදිරියට යාමට අපි අදිටන් කර ගත යුතුවේ.

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම

ඊනිඩ් බ්ලයිටන්

ඊනීඩ් මේරි බ්ලයිටන් යනු ලොව මෙතෙක් බිහි වූ ලේඛිකාවන් අතරින් ඉතාමත් සාර්ථක ලේඛිකාවක් ලෙස සැලකේ.විශේෂයෙන්ම ළමා සාහිත්‍යය  ග්‍රන්ථ නිර්මාණයේදී ඊනිඩ් බ්ලයිටන්ගේ ග්‍රන්ථ ඉතාමත් ජනප්‍රිය වේ.ඊනිඩ් මේරි බ්ලයිටන්, 1897 අගෝස්තු 11 වෙනිදා එංගලන්තයේ ලන්ඩන් නුවර  නැ‍ඟෙනහිර ඩල්විච් ප්‍රදේශයේ උපත ලැබුවාය. දරුවන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක වැඩිමහල් දරුවා ඇය විය.ඇගේ පියා තෝමස් කෙරි බ්ලයිටන් නම් වූ අතර මව තෙරේසා මේරි නම් විය.ගහකොළ සතා සිවුපාවන් ඇසුරේ ගැවසුණු ඊනීඩ් මේරි බ්ලයිටන් කුඩා කල සිටම ස්වභාව ධර්මයට ඉතාමත් ඇලුම් කළ  දැරියකි.එම පුරුදු සිය පියාගෙන් ඇයට දායාද වූවක් යැයි සැලකේ.

ඊනීඩ් බ්ලයිඩ් අධ්‍යාපනය ලබන්නේ බෙකන් හම්හි ශාන්ත ක්‍රිස්ටෝප පාසලෙනි. ඒ 1907 ස්සිට 1915 දක්වා කාලයේදීය.පාසල් කාලයේදී ටෙනිස් කණ්ඩායමේ නායිකාව වශයෙන් කටයුතු කිරීමටද ඇයට භාග්‍ය උදාවිය.වර්ෂ 1911 දී ආතර් මී ගේ ළමා  කවි තරගයට ඇතුළත් වූ පුංචි බ්ලයිට්න්ගේ  කවි මුද්‍රණය කිරීමට අවස්ථාවක් උදා විය. කෙසේ නමුත් ඇගේ ලිවීමේ හැකියාව පිළිබඳව ඇගේ මව සිටියේ අකමැත්තෙනි.මේ හේතුවෙන් ඇගේ කුඩා කල මිතුරිය වන මේරි පෝටර්ගේ නැන්දනිය බ්ලයිට්න්ගේ ලිවීමේ කටයුතු වලට උපකාර කළාය.එසේම පුංචි බ්ලයිට් හට යානෝ වාදනය ඉගැන්වීමට ඉගැන්වීමට ද පියා කටයුතු කළාය.අවසන සංගීතය සහ ලේඛනය යන අංශ දෙකෙන් එක් අංශයක් තෝරා ගැනීමට ඇයට සිදුවිය.මෙහිදී ඇය ලේඛණය තෝරා ගත්තාය.එතැන් පටන් ඇගේ ජීවිත ගමන මල් යහනාවක් නොවීය. මන්දයත් ඇගේ අත්පිටපත් බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ප්‍රකාශකයින් විසින් ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හේතුවෙනි. නමුත් සිය උත්සාහය අත්නොහැරී බ්ලයිටන්ගේ කවි කිහිපයක් වර්ෂ 1916 දී ප්‍රථම වරට සඟරාවක පළ කර ගැනීමට හැකි විය. මේ අතර වර්ෂ 1918දී සිය ගුරු පුහුණුව සම්පූර්ණකර ඊනීඩ් හට රූපත්වීමක්ද හිමිවිය. පසුව 1920 කාලයේදී චෙසිංන්ටන් වෙත ගිය ඇය නිදහස් කාලයේදී ලිවීමේ කටයුතු සිදු කළාය. 1921 දී On the popular fallacy that to the pure all things are  pore නම් රචනයෙන් ඇය ජයග්‍රහණයක් ලැබුවාය.

වර්ෂ 1922දී ඇයගේ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය චයිල්ඩ් විස්පර්ස් නමින් එළිදැක්වූවාය.එය පිටු විසි හතරකින් සමන්විත විය. එතැන් පටන් ක්‍රම ක්‍රමයෙන් ඇය සිය සාර්ථකත්වයෙහි ගමන ඇරඹුවාය. එතැන් පටන් Noddy,Secrect seven,Malory towers, St,clare's, Tha naughties girl ආදී ලොව පතල ග්‍රන්ථ රාශියක් ඇගේ පන් හිඳෙන් ලොවට දායාදවිය. මෙලෙස වසර ගණනාවක් ලෝක සාහිත්‍ය පෝෂණය කරනු වස් සිය ජීවිතය කැප කළ ඒ මහා කතුවරිය වර්ෂ 1968 නොවැම්බර් මස 28  වන දින මෙලොවින් සමු ගත්තාය.

ඇය මෙලොවින් නික්ම ගොස් වසර ගණනාවක් ගත වුවද තවමත් ඇයගේ ග්‍රන්ථයන්ට පවතිනුයේ ඉහළ ඉල්ලුමකි. මේ වන විට ඇගේ ග්‍රන්ථ පිටපත් මිලියන 600 කට වඩා අලෙවි වී තිබෙන අතර භාෂා අනූවකට පමණ පරිවර්තනය වී ඇත.ඇගේ ග්‍රන්ථයන්හි වස්තු විෂය වනුයේ අධ්‍යාපනය අභිරහස් මනක් කල්පිත දෑ ආදිය වේ.ඉතාමත් පුළුල් පරාසයක විහිදුණු මාතෘකා යටතේ ග්‍රන්ථකරණයෙහි නියැලීමට බ්ලයිටන්ගේ හපන්කම් දැක්වූවාය.මේ වනවිට  ඇයගේ ග්‍රන්ථානුසාරයෙන්ම රූපවාහිනි කතා මාලා පවා නිර්මාණය වී ඇත. මෙලෙස පරම්පරා ගණනාවක් දැනුමින් විනෝදයෙන් ත්‍රාසයෙන් පුරවාලු ඊනිඩ් බ්ලයිටන්ගේ උපන්දිනයට (අගෝස්තු 11).මගේ සුබ පැතුම්. 

එච්.කේ.එස්.නවෝදා හඳරාගම

Think Positive

 

Think Positive: A Guide to Transforming Your Mindset

The power of positive thinking is undeniable. It shapes how we view the world, respond to challenges, and interact with others. By focusing on the good, we can transform our lives, boost our well-being, and achieve our goals. Here’s how you can cultivate a positive mindset and make it a cornerstone of your daily life.

Positive thinking begins with self-awareness. Pay attention to your inner dialogue and identify negative thought patterns. Are you quick to criticize yourself? Do you focus on worst-case scenarios? Recognizing these tendencies is the first step toward changing them. Replace negative thoughts with affirmations like, “I am capable,” or “I will find a way.” The more you practice, the more natural positive thinking becomes.

Gratitude is a powerful tool for fostering positivity. Each day, take a moment to reflect on things you’re grateful for, no matter how small. This could be a kind gesture from a friend, the beauty of nature, or an accomplishment you’re proud of. Keeping a gratitude journal helps you focus on the good in your life and shifts your attention away from negativity.

Surround yourself with positivity. Spend time with people who uplift and inspire you, and limit interactions with those who drain your energy. Engage in activities that bring you joy and fulfillment, whether it’s a hobby, exercise, or volunteering. Positive environments nurture positive thoughts.

Challenges are a part of life, but how you respond to them makes all the difference. Instead of seeing obstacles as setbacks, view them as opportunities to grow and learn. Ask yourself, “What can I learn from this situation?” or “How can I turn this challenge into a stepping stone?” Resilience and optimism go hand in hand.

Practicing mindfulness can help you stay present and focused on the positive aspects of your life. Meditation, deep breathing, and mindful observation allow you to detach from stress and negativity. When you’re fully present, you’re less likely to dwell on worries or regrets.

Visualizing success is another way to cultivate positivity. Imagine yourself achieving your goals and experiencing the joy that comes with it. Visualization not only boosts confidence but also reinforces your belief in your ability to succeed. Positive thoughts fuel positive actions.

It’s also essential to be kind to yourself. Treat yourself with the same compassion and understanding that you would offer a friend. Celebrate your successes, no matter how small, and forgive yourself for mistakes. Self-love is the foundation of a positive mindset.

Lastly, remember that positivity is a journey, not a destination. There will be moments of doubt and difficulty, but with practice and perseverance, positive thinking can become a way of life. By focusing on the good, embracing challenges, and nurturing gratitude, you can create a brighter, more fulfilling future.

Start today. Think positive, and watch your world transform.

H.K.S.Navoda Handaragama

Photos from internet

 

How to Recover After a Breakup

Breaking up with someone you cared deeply for can be one of life’s most challenging experiences. The end of a relationship often brings a wave of emotions, from sadness and anger to confusion and loneliness. While the healing process takes time, there are steps you can take to recover and rebuild your emotional well-being. Here’s how to navigate life after a breakup and come out stronger on the other side.

1. Allow Yourself to Grieve

A breakup is a form of loss, and it’s natural to feel a range of emotions. Give yourself permission to grieve the end of the relationship. Cry if you need to, write in a journal, or talk to someone you trust. Bottling up your feelings will only prolong the healing process.

2. Accept Your Emotions

It’s normal to feel hurt, angry, or even relieved after a breakup. Accept these emotions without judgment. Remind yourself that these feelings are temporary and part of the healing journey. Over time, they will fade, and you’ll find clarity.

3. Limit Contact With Your Ex

Cutting ties, at least temporarily, can help you gain perspective and avoid reopening emotional wounds. Avoid texting, calling, or checking their social media profiles. This space allows you to focus on yourself and reduces the chances of prolonging the pain.

4. Lean on Your Support System

Surround yourself with friends, family, and loved ones who can provide comfort and encouragement. Don’t be afraid to reach out for help or share your feelings. Talking things through with someone you trust can be incredibly cathartic.

5. Focus on Self-Care

Take care of your physical and emotional well-being. Eat nutritious meals, get enough sleep, and stay active. Activities like exercising, meditating, or practicing yoga can help boost your mood and reduce stress. Prioritize activities that bring you joy and relaxation.

6. Rediscover Your Passions

A breakup is an opportunity to reconnect with yourself. Rediscover hobbies or interests you may have set aside during the relationship. Whether it’s painting, dancing, writing, or traveling, pursuing your passions can reignite your sense of purpose and happiness.

7. Set Personal Goals

Focus on the future by setting new personal or professional goals. Achieving small milestones can restore your confidence and give you a sense of direction. Use this time to grow and invest in your dreams.

8. Avoid Rebound Relationships

While it might be tempting to jump into a new relationship to fill the void, it’s essential to heal first. Rebounds often complicate emotions and delay recovery. Take time to understand what you need and want in a future partner before seeking a new connection.

9. Reflect and Learn

Take a step back to reflect on the relationship and what you’ve learned from it. What worked? What didn’t? Understanding these insights can help you grow and make healthier choices in future relationships.

10. Seek Professional Help If Needed

If you find it challenging to cope with the breakup or feel stuck in negative emotions, consider speaking with a therapist or counselor. They can provide guidance, tools, and support to help you navigate your emotions and move forward.

11. Practice Forgiveness

Forgiving your ex and yourself is a powerful step toward healing. Holding onto resentment only prolongs your pain. Forgiveness doesn’t mean condoning their actions; it means freeing yourself from the burden of anger and hurt.

12. Give Yourself Time

Healing doesn’t happen overnight. Be patient with yourself and trust the process. It’s okay to have good days and bad days. Over time, the pain will subside, and you’ll emerge stronger and more resilient.

A breakup can feel like the end of the world, but it’s also an opportunity for a new beginning. Use this time to reconnect with yourself, focus on personal growth, and create a life that brings you joy and fulfillment. Remember, every ending is the start of something new. You’ve got this.

H.K.S.Navoda Handaragama

Photos from internet

How to Be Smart

 

How to Be Smart: A Guide to Lifelong Intelligence

Being smart isn’t just about having a high IQ or acing exams; it’s about cultivating a mindset of curiosity, adaptability, and continuous learning. Intelligence can be developed through habits, experiences, and intentional effort. Here are practical steps to help you become smarter and make the most of your potential.

1. Stay Curious

Curiosity is the foundation of intelligence. Ask questions about the world around you and seek to understand how things work. Never stop exploring new topics, whether through books, documentaries, or conversations with knowledgeable people.

2. Read Regularly

Reading is one of the most effective ways to gain knowledge and expand your thinking. Read a mix of genres, including fiction, non-fiction, news, and scientific articles. This broadens your perspective and helps you understand complex ideas.

3. Learn New Skills

Challenge your brain by acquiring new skills. Whether it’s learning a musical instrument, picking up a new language, or mastering a technical tool, skill-building keeps your mind sharp and adaptable.

4. Stay Informed

Keep up with current events and developments in areas that interest you. Follow credible news sources, attend lectures, or listen to podcasts. Being informed helps you engage in meaningful discussions and make better decisions.

5. Practice Critical Thinking

Smart individuals think critically about the information they receive. Analyze arguments, question assumptions, and evaluate evidence before forming opinions. This habit improves problem-solving and decision-making skills.

6. Surround Yourself with Smart People

You’re influenced by the company you keep. Spend time with people who challenge and inspire you. Engage in thoughtful discussions and learn from their experiences and insights.

7. Embrace Failure and Learn from It

Failure is a powerful teacher. Instead of fearing mistakes, use them as opportunities to learn and improve. Reflect on what went wrong and apply those lessons to future endeavors.

8. Stay Physically Active

Physical activity boosts brain health by improving blood flow and reducing stress. Regular exercise enhances memory, concentration, and overall cognitive function. Activities like yoga, running, or even brisk walking can make a difference.

9. Maintain a Healthy Diet

What you eat affects how your brain functions. Incorporate brain-boosting foods like nuts, fish, fruits, vegetables, and whole grains into your diet. Stay hydrated and avoid excessive sugar and processed foods.

10. Get Enough Sleep

Sleep is essential for cognitive function. It helps consolidate memories, process information, and recharge your brain. Aim for 7-9 hours of quality sleep each night to stay sharp and focused.

11. Cultivate Emotional Intelligence

Being smart isn’t just about intellectual ability; emotional intelligence (EQ) is equally important. Understand and manage your emotions, empathize with others, and build strong interpersonal relationships.

12. Solve Puzzles and Play Games

Engage in activities that challenge your brain, like solving puzzles, playing chess, or trying strategy games. These activities improve problem-solving skills, memory, and creativity.

13. Stay Organized

Being smart involves using your time and resources efficiently. Develop good habits like setting goals, managing your schedule, and keeping your workspace tidy. Organization reduces stress and boosts productivity.

14. Teach What You Learn

Teaching others helps reinforce your understanding and identify gaps in your knowledge. Share what you’ve learned with friends, colleagues, or through blogs and videos.

15. Keep an Open Mind

Smart people are open to new ideas and perspectives. Be willing to listen to others, even if their opinions differ from yours. This broadens your understanding and fosters creativity.

Becoming smarter is a lifelong journey that requires curiosity, effort, and resilience. By adopting these habits, you can continuously grow and unlock your potential. Remember, intelligence isn’t static—it’s something you build with practice and determination. Start today, and watch your mind expand in ways you never thought possible.

H.K.S.Navoda Handaragama

Photos from internet

Small business ideas

1. Online Services

• Freelance Writing or Copywriting: Offer content creation services for blogs, websites, and marketing campaigns.
• Social Media Management: Manage social media accounts for small businesses.
• SEO Consultancy: Help businesses improve their online visibility through SEO strategies.
• Virtual Assistant Services: Assist with administrative tasks remotely, such as email management, scheduling, or data entry.

---

2. E-Commerce and Product Sales

• Handmade Crafts: Sell handmade products like candles, soaps, jewelry, or knitwear on platforms like Etsy.
• Dropshipping: Start an online store without holding inventory; partner with suppliers to fulfill orders directly.
• Custom Merchandise: Create and sell custom T-shirts, mugs, or tote bags with unique designs.
• Subscription Boxes: Curate and sell themed subscription boxes, such as snacks, beauty products, or books.

---

3. Food and Beverage

• Home Bakery: Sell homemade baked goods, cakes, or cookies.
• Meal Prep Services: Offer healthy, pre-packaged meals for busy professionals.
• Coffee Cart or Mobile Café: Set up a small coffee business in busy areas or events.
• Food Truck: Serve specialty dishes like tacos, burgers, or vegan options.

---

4. Creative and Design Services

• Graphic Design: Create logos, posters, and branding materials for businesses.
• Photography: Offer portrait, event, or product photography services.
• Video Editing: Edit videos for YouTube creators, businesses, or events.
• Custom Artwork: Sell commissioned art pieces or digital illustrations.

---

5. Education and Tutoring

• Online Tutoring: Teach academic subjects, test preparation, or language lessons.
• Workshops or Classes: Offer lessons in cooking, crafts, music, or fitness.
• Digital Courses: Create and sell online courses in your area of expertise.
• Children’s Educational Programs: Provide fun and educational activities for kids, such as coding or art classes.

---

6. Home and Personal Services

• Cleaning Services: Offer home or office cleaning services.
• Gardening and Landscaping: Provide garden maintenance or design services.
• Personal Fitness Trainer: Offer in-person or virtual fitness coaching.
• Home Organization: Help clients declutter and organize their homes.

---

7. Technology-Based Ideas

• App Development: Create and sell apps for smartphones or businesses.
• Website Development: Build websites for small businesses or personal brands.
• Tech Support: Offer technical support and troubleshooting services remotely.
• 3D Printing Services: Use 3D printers to create custom items for customers.

---

8. Event and Entertainment Services

• Event Planning: Plan weddings, parties, or corporate events.
• DJ Services: Provide music for events and parties.
• Party Rentals: Rent out equipment like tables, chairs, and decorations.
• Balloon Decoration Services: Offer creative balloon arrangements for parties and events.

---

9. Health and Wellness

• Yoga or Meditation Classes: Teach yoga or mindfulness sessions online or in person.
• Health Coaching: Help clients with nutrition, exercise, and lifestyle improvements.
• Massage Therapy: Offer relaxation or therapeutic massage services.
• Aromatherapy Products: Create and sell essential oils or relaxation kits.

---

10. Pet Services

• Pet Grooming: Provide grooming services for dogs and cats.
• Dog Walking: Offer dog-walking services to busy pet owners.
• Pet Sitting: Care for pets while their owners are away.
• Homemade Pet Treats: Bake and sell natural pet snacks.

---

11. Fashion and Beauty

• Tailoring and Alterations: Offer clothing repair or customization services.
• Beauty Services: Provide makeup, hairstyling, or nail care services.
• Reselling Vintage Clothing: Sell curated second-hand or vintage clothing.
• Jewelry Making: Design and sell handmade jewelry.

---

12. Sustainable and Eco-Friendly Ideas

• Eco-Friendly Products: Create reusable bags, beeswax wraps, or biodegradable packaging.
• Recycling Business: Offer recycling pickup services or upcycled products.
• Plant Nursery: Sell indoor plants, succulents, or garden supplies.

Choose a business idea that aligns with your skills, interests, and resources. Start small, validate your idea by testing the market, and gradually scale as you gain customers and experience. With dedication and creativity, any of these ideas can grow into a successful venture.

H.K.S.Navoda Handaragama

Photos from internet

18 hours study plan

1. Set Clear Goals

• Define why you need to study for 18 hours. Are you preparing for exams, mastering a skill, or meeting a deadline?
• Break down your study material into specific, achievable tasks to keep yourself focused.

---

2. Plan a Detailed Schedule

• Divide the 18 hours into focused study blocks and allocate time for breaks.
• Example schedule:
  • 5:00 AM - 9:00 AM: Study Session 1
  • 9:00 AM - 9:30 AM: Breakfast and short break
  • 9:30 AM - 1:30 PM: Study Session 2
  • 1:30 PM - 2:30 PM: Lunch and relaxation
  • 2:30 PM - 6:30 PM: Study Session 3
  • 6:30 PM - 7:00 PM: Dinner break
  • 7:00 PM - 11:00 PM: Study Session 4
  • 11:00 PM - 12:00 AM: Review and wind down

---

3. Use Effective Study Techniques

• Pomodoro Technique: Study for 25 minutes, take a 5-minute break, and repeat. After 4 sessions, take a longer break.
• Active Recall: Test yourself on the material instead of passively rereading it.
• Spaced Repetition: Review material periodically to strengthen memory retention.
• Mind Mapping: Organize concepts visually to understand and connect ideas better.

---

4. Prioritize Sleep

• While aiming for 18 hours of study, sleep is non-negotiable. Sleep deprivation affects memory, focus, and decision-making. Ensure you get at least 5-6 hours of quality sleep each night.

---

5. Take Care of Your Health

• Stay hydrated: Drink plenty of water throughout the day.
• Eat nutritious meals: Include brain-boosting foods like nuts, fruits, and leafy greens.
• Stretch and exercise: Every few hours, take 10-15 minutes to move your body and improve circulation.

---

6. Create an Ideal Study Environment

• Find a quiet, distraction-free space with good lighting and a comfortable chair.
• Keep your study tools organized and within reach.
• Use apps like Forest or Focus@Will to maintain concentration.

---

7. Minimize Distractions

• Turn off social media notifications or use apps like Cold Turkey or Freedom to block distractions.
• Inform family or roommates about your schedule so they can respect your focus time.

---

8. Balance with Breaks

• Include short breaks every 1-2 hours to relax your mind.
• Use breaks for activities like walking, meditating, or simply looking outside to refresh your mind.

---

9. Monitor Your Energy Levels

• Start with your most challenging tasks when you are mentally fresh, typically in the morning.
• Shift to less demanding activities, like reviewing notes or summarizing, during lower-energy periods.

---

10. Track Your Progress

• Use a planner or study log to track what you accomplish each day.
• Reviewing your progress can motivate you to keep going and adjust your approach as needed.

---

11. Stay Motivated

• Set rewards for completing milestones, such as a favorite snack, a short walk, or listening to music.
• Remind yourself of the bigger picture and why this effort is important.

---

12. Recognize Limits

• Consistently studying for 18 hours daily can be unsustainable. If you feel overwhelmed, reduce the intensity and refocus on quality over quantity.
• Mental and physical health should always come first—without it, even the best plans won’t succeed.

---

By carefully planning and prioritizing self-care, you can maximize your productivity without sacrificing your well-being. Remember, sustainable success comes from balance and consistency.

H.K.S.Navoda Handaragama

Photos from internet

 

How to Dress Beautifully and Confidently

 Dressing beautifully isn’t just about following trends or wearing expensive clothes; it’s about expressing your personality, feeling comfortable, and exuding confidence. Here are some practical tips to help you dress beautifully and make a lasting impression wherever you go.

1. Understand Your Body Type

The key to dressing beautifully starts with understanding your body shape. Knowing whether you have an hourglass, pear, rectangle, or apple shape can guide you in choosing outfits that flatter your figure. Emphasize your best features while creating a balanced silhouette.

2. Choose Clothes That Fit Well

Ill-fitting clothes can diminish even the most stylish outfit. Avoid wearing clothes that are too tight or too loose. Instead, opt for garments tailored to your size. A good fit enhances your body shape and ensures comfort.

3. Embrace Your Personal Style

Develop a style that reflects your personality. Whether you prefer classic, bohemian, minimalist, or edgy looks, make choices that align with your tastes. Experiment with different styles to discover what feels authentic and empowering for you.

4. Invest in Quality Basics

Beautiful dressing begins with a foundation of high-quality wardrobe staples. Invest in pieces like a well-fitted blazer, classic jeans, neutral tops, and versatile dresses. These basics can be mixed and matched to create countless elegant looks.

5. Play with Colors and Patterns

Don’t shy away from experimenting with colors and patterns. Choose hues that complement your skin tone and patterns that resonate with your personality. A pop of color or a statement print can add vibrancy to your outfit.

6. Accessorize Thoughtfully

Accessories can elevate any outfit. Choose statement pieces like bold necklaces, elegant earrings, or a stylish handbag to add a touch of sophistication. However, avoid over-accessorizing—balance is key.

7. Wear Comfortable Shoes

Beautiful dressing isn’t just about appearance; it’s also about how you feel. Choose shoes that are both stylish and comfortable, whether it’s a pair of chic flats, classic heels, or trendy sneakers. Comfort helps you walk confidently and gracefully.

8. Pay Attention to Fabrics and Textures

Fabrics and textures can make a significant difference in how your outfit looks and feels. Opt for materials that drape well, such as silk, cotton, or linen. Mixing textures, like pairing a knit sweater with a leather skirt, can add depth to your ensemble.

9. Maintain Grooming and Hygiene

Your overall appearance is enhanced by good grooming. Keep your hair well-maintained, practice good skincare, and ensure your nails are clean and neat. A fresh, polished look complements your outfit beautifully.

10. Dress for the Occasion

Always consider the event or setting when choosing your outfit. Whether it’s a casual outing, a formal event, or a professional setting, dressing appropriately ensures you look beautiful and confident.

11. Confidence is the Ultimate Accessory

The most beautiful outfit is incomplete without confidence. Stand tall, smile, and carry yourself with grace. When you feel good in what you’re wearing, it shows, and others will notice your radiant energy.

12. Keep It Authentic

Lastly, stay true to yourself. Dressing beautifully is not about copying others but about highlighting your individuality. Wear what makes you feel comfortable, beautiful, and empowered.

By focusing on these tips, you can dress beautifully and project confidence wherever you go. Remember, beauty isn’t just about what you wear—it’s about how you wear it and the attitude you carry.

H.K.S.Navoda Handaragama